Goya's Zwarte schilderijen

Probeer op een doordeweekse dag de eerste tijdvak te bemachtigen, of de laatste 90 minuten van de dag. Je hebt dan meer ruimte om een stapje terug te doen en de schilderijen aan de andere kant van de kamer te vergelijken. Ga niet in de late ochtend als je het rustiger wilt hebben.

Neem voor deze zalen 20 tot 30 minuten de tijd als je er alleen bent, of 30 tot 40 minuten als je een audiogids of gids hebt. Dat is genoeg tijd om verbanden tussen de werken te ontdekken, en niet alleen maar onder de indruk te zijn van het beroemdste schilderij. Als je je haast, verliezen de rustigere schilderijen hun diepgang.

Beschouw dit als een bewuste tussenstop, niet als een ruimte die je aan het einde van je bezoek aan het Prado nog even snel meepikt. Je kunt het direct na de inleiding plaatsen, of het achter eerdere werken van Goya zetten voor een sterker contrast. Wacht niet tot je er genoeg van hebt.

Vanaf het einde van de ochtend tot vroeg in de middag wordt het steeds drukker, omdat schoolgroepen en het gewone verkeer elkaar dan kruisen. De ruimtes blijven meestal overzichtelijk, maar door de beperkte zichtlijnen is het lastiger om voldoende afstand te houden. Als je weinig ruimte hebt, vermijd dan het tijdvak van 11.00 tot 14.00 uur.

Begin met Saturnus die zijn zoon verslindt, De hond en Gevecht met knuppels. Die drie werken laten geweld, leegte en instabiliteit op totaal verschillende manieren zien. Ga eerst een stapje achteruit en kom dan dichterbij om de penseelstreken te bekijken, anders zie je niet hoe de composities in elkaar zitten.

De meeste bezoekers blijven even staan bij het bekendste schilderij, reageren erop en lopen dan verder. Zie de ruimte liever als een verzameling latere werken die zijn gemaakt om samen te staan. Vertrouw niet alleen op labels; vergelijk de donkere vlakken, de vervormde figuren en de plotselinge lege ruimtes.

Een van de vreemdste schilderijen in het Prado is ook een van de meest ingetogen. Het kopje van een klein hondje steekt boven een glooiend veld van oker en zwart uit, met daarboven een enorme leegte. De kracht zit hem in wat Goya weglaat.

Op het eerste gezicht lijkt het een eenvoudig gevecht. Dan merk je dat de mannen tot aan hun knieën in de aarde vastzitten, niet in staat om een stap achteruit te zetten of te ontsnappen. Ga ver genoeg weg staan om die verstilde spanning te vangen, voordat je je op de gezichten en de clubs richt.